Op deze pagina vindt u antwoorden op veelgestelde vragen over de opdracht, werking en procedures van het Grondwettelijk Hof.
Het Grondwettelijk Hof waakt over de naleving van de Belgische Grondwet. Het rechtscollege toetst wetten, decreten en ordonnanties aan de fundamentele rechten en vrijheden, en controleert de bevoegdheidsverdeling tussen de federale Staat, de gemeenschappen en de gewesten.
Er is geen inhoudelijk verschil. Het rechtscollege werd opgericht bij de wet van 28 juni 1983 onder de naam Arbitragehof, maar is in 2007 officieel hernoemd naar het Grondwettelijk Hof om de lading van zijn uitgebreide bevoegdheden beter te dekken.
Een zaak kan worden aangespannen door de Ministerraad, de gemeenschaps- en gewestregeringen, de voorzitters van de wetgevende vergaderingen (parlementen) en elke natuurlijke persoon of rechtspersoon (burgers, bedrijven of verenigingen) die over een belang beschikt bij de vernietiging van de bestreden norm.
Een prejudiciele vraag is een tussentijdse vraag van een gewone rechter aan het Grondwettelijk Hof. De rechter vraagt of een specifieke wet, decreet of ordonnantie die in een rechtszaak moet worden toegepast, in strijd is met de Grondwet.
Een beroep tot vernietiging moet in de regel binnen een termijn van zes maanden na de publicatie van de wet, het decreet of de ordonnantie in het Belgisch Staatsblad worden ingediend. Voor instemmingswetten van internationale verdragen geldt zestig dagen.
Ja. Als het Grondwettelijk Hof vaststelt dat een wet, decreet of ordonnantie de Grondwet schendt, wordt deze geheel of gedeeltelijk vernietigd. Een vernietigingsarrest heeft absoluut gezag van gewijsde en leidt ertoe dat de vernietigde bepaling retroactief uit de rechtsorde verdwijnt, behalve indien het Hof de gevolgen ervan handhaaft.
Het Grondwettelijk Hof bestaat uit twaalf rechters, verdeeld in twee taalgroepen van elk zes Nederlandstalige en zes Franstalige rechters. Binnen elke taalgroep is de helft van de rechters jurist met een specifieke ervaring en de andere helft voormalig parlementslid.
Nee, een advocaat is voor een burger niet wettelijk verplicht om een verzoekschrift in te dienen of een procedure te voeren. Vanwege de strikte vormvereisten en de hoge juridische complexiteit van de procedures wordt professionele bijstand wel aangeraden.
De toegang tot het Grondwettelijk Hof is kosteloos en er worden geen rolrechten geheven. Eventuele kosten voor een eigen advocaat moeten wel door de partijen zelf worden gedragen, behalve indien zij een beroep kunnen doen op een pro-Deoadvocaat.
Lopende zaken en alle uitgesproken arresten kunnen gratis digitaal worden geraadpleegd via de officiële databank op de website van het Grondwettelijk Hof. Zoeken is mogelijk op rolnummer, datum, trefwoord of getoetste norm of referentienorm.
Nee. De arresten van het Grondwettelijk Hof zijn definitief en niet vatbaar voor hoger beroep of cassatie. Enkel in strikt bepaalde gevallen voorziet de wet in een beperkt rechtsmiddel, zoals derdenverzet tegen een vernietigingsarrest.
Het Grondwettelijk Hof toetst wetten, decreten en ordonnanties, dat wil zeggen wetskrachtige normen, aan de Grondwet. De Raad van State is de hoogste bestuursrechter en doet uitspraak over administratieve rechtshandelingen, niet de wetten zelf. De Raad van State vervult daarnaast de taak van adviesorgaan op wetgevend en reglementair gebied. Het Hof van Cassatie is de hoogste rechter van de gewone rechtscolleges (burgerlijke en strafzaken) en waakt over de juiste toepassing van de wet.
Ja. Het Hof toetst wetten, decreten en ordonnanties aan de grondrechten uit titel II van de Grondwet, waaronder het gelijkheidsbeginsel en het discriminatieverbod (artikelen 10 en 11) en het recht op onderwijs (artikel 24). Via die artikelen kan het onrechtstreeks ook toetsen aan internationale mensenrechtenverdragen, zoals het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Een vernietiging haalt een wet, decreet of ordonnantie geheel of gedeeltelijk en definitief uit de rechtsorde, met terugwerkende kracht. Een schorsing is een voorlopige maatregel: het Hof kan een bepaling tijdelijk buiten werking stellen in afwachting van het arrest ten gronde. Een schorsing is enkel mogelijk in het kader van een beroep tot vernietiging, moet uitdrukkelijk worden gevraagd en kan slechts worden uitgesproken onder strikte voorwaarden.